Hesap × İddia Doğal Risk

Bu sayfa ne işe yarar?
Her finansal tablo kalemi × yönetim beyanı için doğal riski (D/O/Y) belirleyin. Kontrol riski İç Kontrol Döngüleri'nden gelir; birleşik risk ve esaslı prosedür kapsamı otomatik hesaplanır.
Örnek Üretim ve Ticaret A.Ş.
Denetim dosyası #135 · 2025 · BOBİ FRS · VKN 9998887776
Yazı:
Dosyalarım
Nasıl yapılır? — Risk Değerlendirmesi — Hesap × İddia Doğal Risk

Amaç

Riski hesap düzeyinde bırakmayıp yönetim beyanı (iddia) düzeyine indirmek: her önemli finansal tablo kalemi × iddia için doğal riski belirlemek. Doğal risk × kontrol riski = birleşik risk; birleşik risk esaslı prosedürün kapsamını belirler.

Bu ekranda ne yaparsın

Her kalem için ilgili iddiaları (var olma/oluşum, tamlık, hak-yükümlülük, değerleme/doğruluk, sunum) görürsün. Her hücrede doğal riski Düşük / Orta / Yüksek seçersin. Risk kaydından gelen öneri ipucu olarak gösterilir. Kontrol riski, İç Kontrol Döngüleri ekranındaki "kontrole güven" düzeyinden otomatik dolar; birleşik risk ve önerilen esaslı prosedür kapsamı otomatik hesaplanır.

Adım adım

  1. Kalemi aç; risk kaydı önerisi olan hücrelere öncelik ver.
  2. Doğal riski değerlendir: kalemin karmaşıklığı, tahmin içermesi, olağan dışılığı, hile fırsatı, işlem hacmi ve geçmiş yanlışlık geçmişi.
  3. Gerekçeyi "not" alanına yaz.
  4. Kontrol riski boşsa ilgili döngünün kontrole güven düzeyini İç Kontrol Döngüleri'nde gir.
  5. Birleşik risk "Yüksek" çıkan hücreler için genişletilmiş esaslı prosedür (detay testi + büyük örneklem + dönem sonu tarihli) planla.
  6. Kaydet; kapsam SUP listesine, örnekleme hesaplayıcısına ve İddia Matrisi'ne yansır.

Hangi kanıtları toplarsın

  • Risk kaydı (register) — soru setinden üretilen riskler
  • İç Kontrol Döngüleri değerlendirmesi
  • Önceki dönem düzeltilmiş/düzeltilmemiş yanlışlıklar

Sık yapılan hatalar

  • Tüm hücreleri "Orta" bırakıp mesleki muhakeme uygulamamak.
  • Kontrol testi yapmadan kontrol riskini düşük almak (İç Kontrol Döngüleri'nde işleyiş testi yoksa "Yüksek" güven verilmez).
  • Yüksek birleşik riskli iddiaya standart kapsamda prosedür uygulamak.

İlgili mevzuat

BDS 315, BDS 330 (Değerlendirilen Risklere Karşı Yapılacaklar), BDS 500, BDS 530 (Örnekleme).

Tüm mevzuat rehberi

Bağlantılı ekranlar

Girdi: risk kaydı, İç Kontrol Döngüleri. Çıktı: İddia Matrisi (birleşik risk + kapsam rozeti), SUP listesi (önerilen kapsam), örnekleme hesaplayıcısı (risk çarpanı), Tamamlama Merkezi (gating uyarısı).

11 / 104Doğal risk girilen hücre
20Yüksek birleşik risk
20Genişletilmiş esaslı prosedür
23Finansal tablo kalemi
Birleşik risk = Doğal risk × Kontrol riski. Esaslı prosedür kapsamı: Sınırlı (analitik yeterli olabilir) · Standart · Genişletilmiş (detay testi + büyük örneklem + dönem sonu). Kapsam ve örneklem katsayısı SUP listesine ve örnekleme hesaplayıcısına yansır.
Diğer alacaklar · Finansal Durum Tablosu Satış – Hasılat – Tahsilat Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
EX Varlık Orta Orta Standart
RO Hak ve Yükümlülük
Risk kaydı önerisi: Orta
Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
VAL Değerleme
Risk kaydı önerisi: Orta
Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Diğer borçlar · Finansal Durum Tablosu Satın Alma – Borç – Ödeme Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
COM Tamlık Orta Orta Standart
RO Hak ve Yükümlülük Orta Orta Standart
VAL Değerleme Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Dönem karı vergi yükümlülüğü · Finansal Durum Tablosu Finansal Raporlama – Genel Muhasebe Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
COM Tamlık Orta Orta Standart
RO Hak ve Yükümlülük Orta Orta Standart
VAL Değerleme Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Ertelenmiş gelirler ve gider tahakkukları · Finansal Durum Tablosu Satış – Hasılat – Tahsilat Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
OCC Oluşum Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
CUT Dönemsellik Orta Orta Standart
ACC Doğruluk / Ölçüm Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Finansal borçlar · Finansal Durum Tablosu Satın Alma – Borç – Ödeme Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
COM Tamlık Orta Orta Standart
RO Hak ve Yükümlülük Orta Orta Standart
VAL Değerleme Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Geçmiş yıllar karları · Finansal Durum Tablosu Finansal Raporlama – Genel Muhasebe Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
EX Varlık / Varoluş Orta Orta Standart
RO Hak ve Yükümlülük Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
VAL Değerleme Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Kar yedekleri · Finansal Durum Tablosu Finansal Raporlama – Genel Muhasebe Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
EX Varlık / Varoluş Orta Orta Standart
RO Hak ve Yükümlülük Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
VAL Değerleme Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Karşılıklar · Finansal Durum Tablosu Finansal Raporlama – Genel Muhasebe Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
COM Tamlık
Risk kaydı önerisi: Orta
Orta Orta Standart
RO Hak ve Yükümlülük Orta Orta Standart
VAL Değerleme Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Maddi duran varlıklar · Finansal Durum Tablosu Duran Varlık Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
EX Varlık Yüksek Yüksek Genişletilmiş
RO Hak ve Yükümlülük Yüksek Yüksek Genişletilmiş
VAL Değerleme Yüksek Yüksek Genişletilmiş
PD Sunum ve Açıklama Yüksek Yüksek Genişletilmiş
Maddi olmayan duran varlıklar · Finansal Durum Tablosu Duran Varlık Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
EX Varlık Yüksek Yüksek Genişletilmiş
RO Hak ve Yükümlülük Yüksek Yüksek Genişletilmiş
VAL Değerleme Yüksek Yüksek Genişletilmiş
PD Sunum ve Açıklama Yüksek Yüksek Genişletilmiş
Nakit ve nakit benzerleri · Finansal Durum Tablosu Nakit – Hazine Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
EX Varlık Yüksek Yüksek Genişletilmiş
RO Hak ve Yükümlülük Yüksek Yüksek Genişletilmiş
COM Tamlık Yüksek Yüksek Genişletilmiş
VAL Değerleme Yüksek Yüksek Genişletilmiş
Ödenmiş sermaye · Finansal Durum Tablosu Finansal Raporlama – Genel Muhasebe Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
EX Varlık / Varoluş Orta Orta Standart
RO Hak ve Yükümlülük Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
VAL Değerleme Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Peşin ödenmiş giderler ve gelir tahakkukları · Finansal Durum Tablosu Satış – Hasılat – Tahsilat Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
OCC Oluşum Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
CUT Dönemsellik Orta Orta Standart
ACC Doğruluk / Ölçüm Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Stoklar · Finansal Durum Tablosu Stok – Maliyet Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
EX Varlık Yüksek Yüksek Genişletilmiş
RO Hak ve Yükümlülük Yüksek Yüksek Genişletilmiş
COM Tamlık Yüksek Yüksek Genişletilmiş
VAL Değerleme Yüksek Yüksek Genişletilmiş
PD Sunum ve Açıklama Yüksek Yüksek Genişletilmiş
Ticari alacaklar · Finansal Durum Tablosu Satış – Hasılat – Tahsilat Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
EX Varlık Orta Orta Standart
RO Hak ve Yükümlülük Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
VAL Değerleme Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Ticari borçlar · Finansal Durum Tablosu Satın Alma – Borç – Ödeme Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
COM Tamlık Orta Orta Standart
RO Hak ve Yükümlülük Orta Orta Standart
VAL Değerleme Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Dönem vergi gideri ve dönem net karı veya zararı · Kar veya Zarar Tablosu Finansal Raporlama – Genel Muhasebe Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
COM Tamlık Orta Orta Standart
RO Hak ve Yükümlülük Orta Orta Standart
VAL Değerleme Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderler · Kar veya Zarar Tablosu Satış – Hasılat – Tahsilat Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
OCC Oluşum Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
CUT Dönemsellik Orta Orta Standart
ACC Doğruluk / Ölçüm Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Faaliyet giderleri · Kar veya Zarar Tablosu Finansal Raporlama – Genel Muhasebe Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
OCC Oluşum Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
CUT Dönemsellik Orta Orta Standart
ACC Doğruluk / Ölçüm Orta Orta Standart
Finansman giderleri · Kar veya Zarar Tablosu Finansal Raporlama – Genel Muhasebe Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
OCC Oluşum Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
CUT Dönemsellik Orta Orta Standart
ACC Doğruluk / Ölçüm Orta Orta Standart
Hasılat · Kar veya Zarar Tablosu Satış – Hasılat – Tahsilat Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
OCC Oluşum Orta Yüksek Genişletilmiş
COM Tamlık Orta Yüksek Genişletilmiş
CUT Dönemsellik Orta Yüksek Genişletilmiş
ACC Doğruluk / Ölçüm Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Satışların maliyeti · Kar veya Zarar Tablosu Satış – Hasılat – Tahsilat Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
OCC Oluşum Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
CUT Dönemsellik Orta Orta Standart
ACC Doğruluk / Ölçüm Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Yatırım faaliyetlerinden gelir ve giderler · Kar veya Zarar Tablosu Satış – Hasılat – Tahsilat Döngüsü
İddia Doğal risk Kontrol riski Birleşik Esaslı prosedür Not
OCC Oluşum Orta Orta Standart
COM Tamlık Orta Orta Standart
CUT Dönemsellik Orta Orta Standart
ACC Doğruluk / Ölçüm Orta Orta Standart
PD Sunum ve Açıklama Orta Orta Standart
Kontrol riski boşsa ilgili döngünün "kontrole güven" düzeyi henüz girilmemiştir.