Hile Riski Değerlendirmesi
- İlişkili Taraf İşlemleri (SUP-013) Henüz yok Oluştur ve bağla
- Olağan Dışı Yevmiye İnceleme (SUP-014) Henüz yok Oluştur ve bağla
Nasıl yapılır? — Hile Riski Değerlendirmesi
Amaç
Hata değil, kasıt kaynaklı önemli yanlışlık risklerini ayrı bir gözle değerlendirmek: yönetimin kontrolleri aşması, hasılat hilesi ve varlıkların kötüye kullanımı. Hile her denetimde varsayılan bir risk konusudur. Hile üçgeni artık Risk Değerlendirmesi soru setinin hile kategorilerinde (teşvik/fırsat/tutum) değerlendirilir; HIL-01 formu yalnızca özet içindir.
Bu ekranda ne yaparsın
Asıl çalışma Risk Değerlendirmesi ekranında yapılır (hile riski soru kategorileri + risk kaydında "hile" bayrağı). Bu form; yönetim/personel sorgulama notlarının, hasılatta hile riski varsayımının (aksi kanaatteyse gerekçesinin) ve yönetimin kontrolleri aşması riskine verilen zorunlu yanıtların anlatısal özetini tutar.
Adım adım
- Yönetime, çalışanlara ve (varsa) denetimden sorumlu komiteye hile riski, bilinen/şüpheli hile olayları ve kontrol ihlalleri hakkında sorgulama yap.
- Hile üçgeninin üç ayağını işletme için değerlendir: kâr/prim baskısı, görev ayrılığı zafiyeti, geçmiş davranışlar.
- Hasılatın muhasebeleştirilmesinde hile riski bulunduğunu varsay; aksi kanaatteysen gerekçesini açıkça yaz.
- Yönetimin kontrolleri aşması riskine zorunlu yanıtları planla: yevmiye kayıtları testi (JRN-01), muhasebe tahminlerinde geriye dönük gözden geçirme (TAH-01), olağan dışı önemli işlemlerin iş gerekçesi.
- Tahmin edilemezlik unsuru ekle (beklenmedik prosedür, farklı örneklem, habersiz sayım).
- Tespit edilen her yanlışlığın hile göstergesi olup olmadığını yeniden değerlendir; gerekirse yaklaşımı güncelle.
Hangi kanıtları toplarsın
- Yönetim ve personel hile sorgulama notları
- Yönetim beyan mektubunda hileye ilişkin beyan (YON-01)
- Yevmiye analitiği ve olağan dışı kayıt listesi
- Geçmiş dönem tahminlerinin gerçekleşmeyle karşılaştırması
Sık yapılan hatalar
- Hasılat hilesi varsayımını gerekçesiz devre dışı bırakmak.
- Yönetimin kontrolleri aşması riskine yevmiye testi planlamamak.
- Sorgulamayı tek kişiyle sınırlayıp farklı seviyelerden bilgi almamak.
- Bulunan yanlışlığı otomatik “hata” sayıp hile ihtimalini değerlendirmemek.
İlgili mevzuat
BDS 240 (Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Hileye İlişkin Sorumluluklar), BDS 315, BDS 330.
Bağlantılı ekranlar
RISK-01 ile birlikte değerlendirilir; yanıtları JRN-01, TAH-01, IL-01 ve ilgili hesap çalışma kağıtlarına taşınır.
Dijital Kanıt Dosyaları
Bu form/belgenin dijital ekleri (imzalı sözleşme, yazışma, tutanak vb.) buraya yüklenebilir. Dosyalar denetim dosyanıza özel, doğrudan bağlantısı olmayan bir alanda saklanır; yalnızca dosyaya erişimi olanlar indirebilir. Her dosya için SHA-256 özeti tutulur; silinen veya değiştirilen dosyaların kaydı denetim izi olarak korunur.