Denetim Analitik Merkezi
Nasıl yapılır? — Ön Analitik İnceleme
Amaç
Planlama aşamasında finansal veriyi bütün olarak görüp olağan dışı tutar, oran ve eğilimleri erken yakalamak; böylece riskli alanları denetim başlamadan işaretlemek.
Bu ekranda ne yaparsın
Cari dönemi önceki dönemle, bütçeyle ve sektör beklentisiyle karşılaştırırsın. Beklenmedik değişimleri (veya beklenen değişimin olmamasını) not eder, olası açıklamayı yazar, hangi alanın riskli olduğuna karar verirsin.
Adım adım
- Bilanço ve gelir tablosu kalemlerinin cari/önceki dönem değişimini tutar ve yüzde olarak çıkar.
- Temel oranları hesapla (brüt kâr marjı, cari oran, alacak/stok devir hızı, borçluluk).
- Beklentini yaz: bu kalem neden bu yönde değişmeli/değişmemeli.
- Beklentiden sapan kalemleri işaretle ve ilk akla gelen açıklamayı not et.
- Açıklaması zayıf sapmaları RISK-01'e “incelenecek alan” olarak taşı.
- İlişki analizini de yap (hasılat artarken alacak devir hızının bozulması gibi tutarsızlıklar).
Hangi kanıtları toplarsın
- Karşılaştırmalı mizan / taslak finansal tablolar
- Önceki yıl kesin finansal tablolar
- Varsa bütçe ve yönetim raporları
- Sektör verileri
Sık yapılan hatalar
- Sadece yüzde değişim tablosu üretip yorum yazmamak.
- Beklenti tanımlamadan sapmayı değerlendirmek.
- Sapmaları risk değerlendirmesine bağlamamak.
Bağlantılı ekranlar
Sonuçlar RISK-01 ve PL-01'e taşınır; ANA-01 daha ayrıntılı oran analiziyle birlikte kullanılır.
-
Bulguyu kapatOrtaklara borç bakiyesi var YüksekSıradaki işlem: Önerilen destek çalışmalarını tamamlayın ve sonuçlarını ana forma bağlayın. · İşlemde (%20)
-
Bulguyu kapatNakit ve nakit benzerleri trend sinyali YüksekSıradaki işlem: Form/belge sonucunu ve yeterli denetim kanıtı işaretini tamamlayın. · İşlemde (%40)
-
Bulguyu kapatOrtaklardan alacak bakiyesi var OrtaSıradaki işlem: Önerilen destek çalışmalarını tamamlayın ve sonuçlarını ana forma bağlayın. · Denetçi onayı bekliyor (%35)
-
Bulguyu kapatŞüpheli alacak karşılığı yetersiz görünüyor OrtaSıradaki işlem: Önerilen destek çalışmalarını tamamlayın ve sonuçlarını ana forma bağlayın. · Denetçi onayı bekliyor (%35)
-
Bulguyu kapatOlağandışı gelir/gider hesabında bakiye var OrtaSıradaki işlem: Form/belge sonucunu ve yeterli denetim kanıtı işaretini tamamlayın. · İşlemde (%55)
-
Bulguyu kapatVergi yükümlülüğü bakiyesi var OrtaSıradaki işlem: Form/belge sonucunu ve yeterli denetim kanıtı işaretini tamamlayın. · İşlemde (%55)
-
Bulguyu kapatTicari alacaklar trend sinyali OrtaSıradaki işlem: Form/belge sonucunu ve yeterli denetim kanıtı işaretini tamamlayın. · Denetçi onayı bekliyor (%55)
| Grup | Oran | Cari | Önceki | Yorum / Öneri | Seviye |
|---|---|---|---|---|---|
| Likidite |
Cari oran
Dönen varlıklar / Kısa vadeli borçlar
|
2,18 | 1,97 |
Dönen varlıkların kısa vadeli borçları karşılama gücü.
Öneri: Likidite baskısı varsa nakit, alacak ve kısa vadeli borç çalışma kağıtları güçlendirilmelidir.
|
Normal |
| Likidite |
Asit test
(Dönen varlıklar - Stoklar) / Kısa vadeli borçlar
|
1,35 | 1,16 |
Stoklar dışarıda bırakıldığında kısa vadeli borç ödeme gücü.
Öneri: Stok dışı likidite düşükse AL-01, BANK-01 ve BORC-01 teyitleri önceliklendirilebilir.
|
Normal |
| Likidite |
Nakit oranı
Nakit ve nakit benzerleri / Kısa vadeli borçlar
|
0,31 | 0,24 |
Nakit ve nakit benzerlerinin kısa vadeli borçlara oranı.
Öneri: Nakit oranı düşükse süreklilik, banka teyitleri ve nakit akış varsayımları gözden geçirilmelidir.
|
Orta |
| Karlılık |
Brüt kar marjı
Brüt kar / Net satışlar
|
27,95% | 26,71% |
Satışların maliyet sonrası bıraktığı brüt marj.
Öneri: Brüt kar marjındaki önemli sapmalar stok, maliyet ve hasılat testleriyle açıklanmalıdır.
|
Normal |
| Karlılık |
Faaliyet karı marjı
Faaliyet karı / Net satışlar
|
12,56% | 10,92% |
Ana faaliyetlerin giderlerden sonra ürettiği sonuç.
Öneri: Faaliyet giderleri ve sınıflama kayıtları analitik olarak açıklanmalıdır.
|
Normal |
| Karlılık |
Net kar marjı
Net kar / Net satışlar
|
7,93% | 5,92% |
Dönem sonucunun satışlara göre seviyesi.
Öneri: Net kar marjındaki sapmalar önemlilik, süreklilik ve rapor görüşü etkisiyle değerlendirilmelidir.
|
Normal |
| Borçluluk |
Borç / özkaynak
Toplam borç / Özkaynak
|
0,77 | 0,85 |
Borç yükünün özkaynaklara göre büyüklüğü.
Öneri: Borçluluk artışı kredi sözleşmeleri, teminatlar ve süreklilik varsayımıyla birlikte incelenmelidir.
|
Normal |
| Borçluluk |
Kısa vadeli borç oranı
Kısa vadeli borçlar / Toplam kaynaklar
|
28,85% | 28,53% |
Kaynakların ne kadarının kısa vadeli borçla finanse edildiği.
Öneri: Kısa vadeli borç yoğunluğu varsa vade, sınıflama ve borç mutabakat testleri artırılmalıdır.
|
Normal |
| Borçluluk |
Finansal kaldıraç
Toplam borç / Toplam varlıklar
|
43,47% | 45,95% |
Varlıkların toplam borçla finanse edilen kısmı.
Öneri: Kaldıraç yüksekse finansman sözleşmeleri, faiz ve teminat açıklamaları kontrol edilmelidir.
|
Normal |
| Verimlilik |
Stok devir
Satışların maliyeti / Ortalama stok
|
4,48 | 4,11 |
Stokların satış maliyetine göre dönüş hızı.
Öneri: Stok devir hızı olağan dışıysa sayım, NGD ve yavaş hareketli stok testleri önerilir.
|
Normal |
| Verimlilik |
Alacak devir
Net satışlar / Ortalama ticari alacak
|
5,58 | 5,23 |
Ticari alacakların satışlara göre tahsil dönüş hızı.
Öneri: Alacak devir hızı zayıflarsa yaşlandırma, teyit ve beklenen kredi zararı çalışmaları açılmalıdır.
|
Normal |
| Verimlilik |
Aktif devir
Net satışlar / Ortalama aktif
|
1,47 | 1,29 |
Varlıkların satış üretme kabiliyeti.
Öneri: Aktif devir oranındaki sert değişim duran varlık, stok ve satış testleriyle açıklanmalıdır.
|
Normal |
| Nakit |
Nakit dönüş süresi
Stok gün + alacak gün - borç gün
|
103,48 gün | 110,91 gün |
Stok, alacak ve borç çevrimlerinin işletme nakdine etkisi.
Öneri: Nakit dönüş süresi uzuyorsa işletme sermayesi, tahsilat ve borç ödeme planı çalışma kağıtlarında açıklanmalıdır.
|
Normal |
| Grup | Kalem | Cari | Önceki | Yatay | Cari Dikey | Öneri | Seviye |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bilanço |
Nakit ve nakit benzerleri
Nakit kompozisyonu ve dönem sonu banka/kasa teyitleriyle desteklenmelidir. Yatay değişim %50,3, cari dikey pay %9,0.
|
3.370.000,00 | 2.242.000,00 | %50,31 | %9,04 | BANK-01 / KASA-01 / SUP-008 | Yüksek |
| Bilanço |
Ticari alacaklar
Alacak trendi yaşlandırma, tahsilat ve değer düşüklüğü açısından değerlendirilmelidir. Yatay değişim %27,6, cari dikey pay %27,7.
|
10.320.000,00 | 8.090.000,00 | %27,56 | %27,69 | AL-01 / SUP-002 / SUP-007 / SUP-008 | Orta |
| Bilanço |
Kısa vadeli borçlar
Kısa vadeli borç trendi vade, tamlık, mutabakat ve sınıflama açısından incelenmelidir. Yatay değişim %15,1, cari dikey pay %28,9.
|
10.750.000,00 | 9.340.000,00 | %15,10 | %28,85 | BORC-01 / FB-01 / SUP-008 | Normal |
| Bilanço |
Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar
Duran varlık hareketi yatırım, satış, amortisman ve fiziki inceleme ile desteklenmelidir. Yatay değişim %-4,0, cari dikey pay %36,7.
|
13.680.000,00 | 14.250.000,00 | %-4,00 | %36,71 | MDV-01 / SUP-003 / SUP-010 | Normal |
| Bilanço |
Özkaynaklar
Özkaynak trendi kar dağıtımı, sermaye hareketleri ve dönem sonucu ile mutabık olmalıdır. Yatay değişim %19,1, cari dikey pay %56,5.
|
21.065.000,00 | 17.692.000,00 | %19,07 | %56,53 | OZK-01 / TAM-01 | Normal |
| Bilanço |
Stoklar
Stok trendi sayım, net gerçekleşebilir değer ve yavaş hareketli stok açısından açıklanmalıdır. Yatay değişim %18,8, cari dikey pay %24,0.
|
8.960.000,00 | 7.540.000,00 | %18,83 | %24,04 | ST-01 / SUP-004 / SUP-009 | Normal |
| Bilanço |
Uzun vadeli borçlar
Uzun vadeli borç trendi kredi sözleşmeleri, faiz ve kur değerleme üzerinden desteklenmelidir. Yatay değişim %-4,4, cari dikey pay %14,6.
|
5.450.000,00 | 5.700.000,00 | %-4,39 | %14,62 | FB-01 / BORC-01 / SUP-001 / SUP-006 | Normal |
| Gelir Tablosu |
Faaliyet giderleri
Faaliyet gideri trendi dönemsel karşılaştırma ve olağan dışı yevmiye kayıtlarıyla açıklanmalıdır. Yatay değişim %18,3, cari dikey pay %15,4.
|
7.900.000,00 | 6.680.000,00 | %18,26 | %15,38 | GID-01 / OR-01 / JRN-01 | Normal |
| Gelir Tablosu |
Finansman giderleri
Finansman gideri trendi kredi, faiz tahakkuku ve kur değerleme çalışmalarıyla desteklenmelidir. Yatay değişim %3,2, cari dikey pay %2,5.
|
1.300.000,00 | 1.260.000,00 | %3,17 | %2,53 | FB-01 / SUP-001 / SUP-006 | Normal |
| Gelir Tablosu |
Net satışlar
Satış trendi kesim, iade/iskonto, olağan dışı kayıt ve örneklem testleriyle açıklanmalıdır. Yatay değişim %21,4, cari dikey pay %100,0.
|
51.350.000,00 | 42.300.000,00 | %21,39 | %100,00 | SAT-01 / OR-01 / JRN-01 | Normal |
| Gelir Tablosu |
Satışların maliyeti
Maliyet trendi stok, üretim ve dönemsel sınıflama testleriyle değerlendirilmelidir. Yatay değişim %19,4, cari dikey pay %72,1.
|
37.000.000,00 | 31.000.000,00 | %19,35 | %72,05 | ST-01 / SAT-01 / SUP-004 | Normal |
| Kalem | Beklenti yöntemi | Beklenen | Gerçekleşen | Fark | Kabul edilebilir fark | Sonuç |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Net satışlar Fark reel büyüme / küçülme, fiyat ve hacim değişimiyle açıklanmalıdır (SAT-01). |
Önceki yıl aynı dönem × (1 + ortalama TÜFE %34,9) | 57.054.240,00 | 51.350.000,00 | -5.704.240,00 (%-10,0) | 359.450,00 | Açıklama gerekli |
| Satışların maliyeti Brüt marj değişimi fiyat, maliyet ve stok değerlemesi (SUP-004) yönünden açıklanmalıdır. |
Cari net satış × önceki yıl maliyet oranı | 37.632.387,71 | 37.000.000,00 | -632.387,71 (%-1,7) | 359.450,00 | Açıklama gerekli |
| Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri Satışa bağlı giderlerdeki sapma dönemsellik (SUP-011) ve sınıflama yönünden incelenmelidir. |
Önceki yıl × satış değişimi | 3.520.449,17 | 3.450.000,00 | -70.449,17 (%-2,0) | 359.450,00 | Beklentiyle uyumlu |
| Genel yönetim giderleri Enflasyon üzerindeki artış personel sayısı, kira ve olağan dışı gider kayıtlarıyla (SUP-014) açıklanmalıdır. |
Önceki yıl aynı dönem × (1 + ortalama TÜFE %34,9) | 4.720.800,00 | 4.100.000,00 | -620.800,00 (%-13,2) | 359.450,00 | Açıklama gerekli |
| Finansman giderleri (faiz) Cari zımni oran %17,6. Fark faiz oranı değişimi, kur farkı sınıflaması, aktifleştirilen faiz (SUP-036) ve tahakkuk eksikliği (FB-01) yönünden açıklanmalıdır. |
Ortalama finansal borç × önceki yıl zımni faiz oranı %16,9 | 1.247.315,44 | 1.300.000,00 | 52.684,56 (%4,2) | 359.450,00 | Beklentiyle uyumlu |
| Amortisman (zımni ortalama ömür) Zımni ortalama faydalı ömür 12,4 yıl (dönem amortisman oranı %8,0). Çıkışlar birikmiş amortismanı azalttığından oran yaklaşıktır; makul aralıkta. |
Ortalama amortismana tabi brüt varlık / birikmiş amortisman artışı | - | 1.510.000,00 | - | - | Beklentiyle uyumlu |
Her bulgu için kararınızı kaydedin: İncelendi – sorun yok (gerekçesiyle) ya da Yanlışlık (düzeltme kaydına bağlayarak). Bulguyu ilgili finansal tablo kalemine ve risk kaydına bağlayabilirsiniz; kalem bağlantısı Kalem İzi ekranında görünür. Açık bulgular Tamamlama Merkezi'nde uyarı verir.
| Bulgu | Öncelik | Durum | Bağlantılar | |
|---|---|---|---|---|
Ortaklara borç bakiyesi var İlişkili Taraf · 331/431 hesaplarda 300.000,00 tutarında bakiye var. İşlemlerin ticari mahiyeti, dayanağı ve olağan piyasa koşullarına uygunluğu test edilmelidir. |
Yüksek | Açık |
Karar |
|
Nakit ve nakit benzerleri trend sinyali Trend Analizi · Bilanço / Nakit ve nakit benzerleri: yatay değişim %50,3, cari dikey pay %9,0. Nakit kompozisyonu ve dönem sonu banka/kasa teyitleriyle desteklenmelidir. Yatay değişim %50,3, cari dikey pay %9,0. |
Yüksek | Açık |
Karar |
|
Olağandışı gelir/gider hesabında bakiye var Bakiye · 679/689 hesaplarda toplam 180.000,00 tutarında bakiye var. Sınıflama ve işlem dayanağı ayrıca incelenmelidir. |
Orta | Açık |
Karar |
|
Şüpheli alacak karşılığı yetersiz görünüyor Bakiye · 128 hesapta 320.000,00 şüpheli alacak var; 129 karşılığı 150.000,00 (şüpheli alacağın %46,9'i). Karşılık yeterliliği ve tahsil edilebilirlik değerlendirilmelidir. |
Orta | Açık |
Karar |
|
Vergi yükümlülüğü bakiyesi var Bakiye · 360 hesapta 640.000,00 tutarında bakiye var. Beyan, tahakkuk ve ödeme zinciri ayrıca doğrulanmalıdır. |
Orta | Açık |
Karar |
|
Ortaklardan alacak bakiyesi var İlişkili Taraf · 131 hesapta 650.000,00 tutarında bakiye var. İlişkili taraf ve adat/transfer fiyatlandırması etkisi değerlendirilmelidir. |
Orta | Açık |
Karar |
|
Ticari alacaklar trend sinyali Trend Analizi · Bilanço / Ticari alacaklar: yatay değişim %27,6, cari dikey pay %27,7. Alacak trendi yaşlandırma, tahsilat ve değer düşüklüğü açısından değerlendirilmelidir. Yatay değişim %27,6, cari dikey pay %27,7. |
Orta | Açık |
Karar |
| Kategori | Sinyal | Açıklama | Bağlantılı Çalışma | Öncelik |
|---|---|---|---|---|
| İlişkili Taraf | Ortaklara borç bakiyesi var | 331/431 hesaplarda 300.000,00 tutarında bakiye var. İşlemlerin ticari mahiyeti, dayanağı ve olağan piyasa koşullarına uygunluğu test edilmelidir. | IL-01 / SUP-013 / KAN-01 | Yüksek |
| Trend Analizi | Nakit ve nakit benzerleri trend sinyali | Bilanço / Nakit ve nakit benzerleri: yatay değişim %50,3, cari dikey pay %9,0. Nakit kompozisyonu ve dönem sonu banka/kasa teyitleriyle desteklenmelidir. Yatay değişim %50,3, cari dikey pay %9,0. | BANK-01 / KASA-01 / SUP-008 | Yüksek |
| Bakiye | Olağandışı gelir/gider hesabında bakiye var | 679/689 hesaplarda toplam 180.000,00 tutarında bakiye var. Sınıflama ve işlem dayanağı ayrıca incelenmelidir. | TAM-01 / DUZ-01 | Orta |
| Bakiye | Şüpheli alacak karşılığı yetersiz görünüyor | 128 hesapta 320.000,00 şüpheli alacak var; 129 karşılığı 150.000,00 (şüpheli alacağın %46,9'i). Karşılık yeterliliği ve tahsil edilebilirlik değerlendirilmelidir. | AL-01 / SUP-002 / SUP-007 | Orta |
| Bakiye | Vergi yükümlülüğü bakiyesi var | 360 hesapta 640.000,00 tutarında bakiye var. Beyan, tahakkuk ve ödeme zinciri ayrıca doğrulanmalıdır. | VYK-01 / SUP-017 | Orta |
| İlişkili Taraf | Ortaklardan alacak bakiyesi var | 131 hesapta 650.000,00 tutarında bakiye var. İlişkili taraf ve adat/transfer fiyatlandırması etkisi değerlendirilmelidir. | IL-01 / KAN-01 | Orta |
| Trend Analizi | Ticari alacaklar trend sinyali | Bilanço / Ticari alacaklar: yatay değişim %27,6, cari dikey pay %27,7. Alacak trendi yaşlandırma, tahsilat ve değer düşüklüğü açısından değerlendirilmelidir. Yatay değişim %27,6, cari dikey pay %27,7. | AL-01 / SUP-002 / SUP-007 / SUP-008 | Orta |
- 102 - Bankalar: 3.240.000,00
- 100 - Kasa: 85.000,00
- 108 - Diğer Hazır Değerler: 45.000,00
- 320 - Satıcılar: -3.950.000,00
- 400 - Banka Kredileri (Uzun Vadeli): -3.600.000,00
- 300 - Banka Kredileri: -2.800.000,00
- 303 - Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri: -900.000,00
- 321 - Borç Senetleri: -800.000,00
- 331 - Ortaklara Borçlar: -300.000,00
- 335 - Personele Borçlar: -180.000,00
- 120 - Alıcılar: 8.750.000,00
- 121 - Alacak Senetleri: 1.400.000,00
- 131 - Ortaklardan Alacaklar: 650.000,00
- 128 - Şüpheli Ticari Alacaklar: 320.000,00
- 136 - Diğer Çeşitli Alacaklar: 90.000,00
- 226 - Verilen Depozito ve Teminatlar: 60.000,00
- 120 - Alıcılar: 8.750.000,00
- 121 - Alacak Senetleri: 1.400.000,00
- 131 - Ortaklardan Alacaklar: 650.000,00
- 128 - Şüpheli Ticari Alacaklar: 320.000,00
- 136 - Diğer Çeşitli Alacaklar: 90.000,00
- 226 - Verilen Depozito ve Teminatlar: 60.000,00
- 120 - Alıcılar: 8.750.000,00
- 121 - Alacak Senetleri: 1.400.000,00
- 131 - Ortaklardan Alacaklar: 650.000,00
- 128 - Şüpheli Ticari Alacaklar: 320.000,00
- 136 - Diğer Çeşitli Alacaklar: 90.000,00
- 226 - Verilen Depozito ve Teminatlar: 60.000,00
| Analiz | Bulgu | Detay | Önerilen Çalışma | Seviye | İşlem |
|---|---|---|---|---|---|
| Yevmiye Analitiği Kapsamı | E-defter hareket verisi bulunmadı | 12 e-defter kaynağı ve 702 kaynak satırı görünüyor; ancak bu dosyalara ait yevmiye hareket arşivi bulunmadı. Bu durum, e-defterlerin eski dar kapsamlı ipucu üretimi döneminde yüklenmiş olmasından kaynaklanabilir. Yeni e-defter yüklemelerinde hesap kodu ve tutarı olan bütün satırlar Benford, yuvarlak tutar, mükerrerlik, yevmiye sıra bütünlüğü, hafta sonu, dönem sonu ve hile göstergeleri (yuvarlak büyük tutar, olağandışı büyük fiş, ters kayıt) testlerine dahil edilir. Mevcut dosyada yevmiye düzeyi kanaat için ilgili e-defter kaynaklarını yeniden yükleyiniz. | JRN-01 / KAN-01 | Bilgi | Detay |
| Kaynak | Dosya | Kayıt | Dönem | Durum |
|---|---|---|---|---|
| EDefter | 12 | 702 | 01.01.2025 - 31.12.2025 | İşlendi |
| Mizan | 1 | 64 | 01.01.2024 - 31.12.2024 | İşlendi |