Tüm Firmalarda Hile Olasılığı Mevcuttur.

Yazar: Eser Sevinç

Tarih: 4.01.2026

Tüm Firmalarda Hile Olasılığı Mevcuttur.

Kurumsal yapılara ilişkin en yaygın ve en tehlikeli yanılgılardan biri, “bizim firmamızda hile olmaz” düşüncesidir. Oysa hile, belirli bir sektörün, büyüklüğün veya kurumsallık düzeyinin değil; insan unsurunun bulunduğu her organizasyonun potansiyel riskidir.

Hile, yalnızca kötü niyetli bireylerin istisnai davranışı olarak ele alındığında, organizasyonlar kendi içlerindeki riskleri göremez hale gelir. Modern denetim ve adli muhasebe yaklaşımı, hileyi bir “olasılık” olarak kabul eder; mesele hilenin olup olmadığı değil, hangi koşullarda mümkün hale geldiğidir.

Uluslararası kabul görmüş hile teorileri, hilenin ortaya çıkması için üç temel unsurun bir araya gelmesi gerektiğini ortaya koyar:
fırsat, baskı ve gerekçelendirme. Bu unsurların varlığı, firmanın büyüklüğünden veya itibarından bağımsızdır. Güçlü iç kontrol mekanizmalarına sahip olduğu düşünülen büyük ölçekli şirketlerde dahi, yönetim yetkilerinin yoğunlaştığı alanlarda hile riski her zaman mevcuttur.

Özellikle üst yönetim düzeyinde gerçekleşen hileler, çoğu zaman uzun süre fark edilemez. Bunun temel nedeni, bu kişilerin aynı zamanda kontrol mekanizmalarını şekillendiren, yetkilendirmeleri yapan ve denetim kapsamını belirleyen konumda olmalarıdır. Bu durum, “yönetim kaynaklı hile” riskini, operasyonel hilelerden çok daha kritik hale getirir.

Bilgi teknolojilerinin gelişmesi, hile riskini ortadan kaldırmamış; aksine daha karmaşık bir yapıya büründürmüştür. ERP sistemleri, otomasyon ve dijital kayıtlar, doğru kullanıldığında güçlü bir denetim aracı sunarken; yetkisiz müdahaleler, özel yazılımlar veya erişim kısıtları yoluyla aynı sistemler hileyi gizlemenin aracı haline de gelebilmektedir. Bu nedenle bir sistemin varlığı değil, şeffaflığı ve denetlenebilirliği esas belirleyici unsurdur.

Hilenin varlığını kabul etmek, bir firmayı suçlu ilan etmek anlamına gelmez. Aksine bu kabul, kurumsal olgunluğun ve risk bilincinin bir göstergesidir. Hile riskini yok sayan kurumlar, genellikle ilk hile vakasıyla en ağır şekilde yüzleşen kurumlar olmaktadır.

Sağlıklı bir kurumsal yapı, “bizde hile olmaz” anlayışı yerine,
“bizde hile olabilir ve buna karşı hazırız” yaklaşımını benimseyen yapıdır. Bu yaklaşım; güçlü iç kontrol sistemleri, bağımsız denetim, görevler ayrılığı, şeffaf raporlama ve gerektiğinde dış uzman görüşüyle desteklenmelidir.

Sonuç olarak, hile ihtimali her firmada vardır. Asıl fark yaratan unsur, bu ihtimalin görmezden gelinip gelinmediği ya da yönetilebilir bir risk olarak ele alınıp alınmadığıdır. Kurumların itibarı, hilenin hiç yaşanmamasıyla değil; hileye karşı ne kadar hazırlıklı olduklarıyla ölçülmelidir.

Yazımız hakkında görüş ve önerileriniz için esersevinc@gmail.com adresine eposta gönderebilirsiniz.