131 - Ortaklardan Alacaklar
Nasıl yapılır? — Çalışma Kağıdı – Ortaklar / İlişkili Taraf Cari Hesapları
Amaç
Ortaklardan/ortaklara ve ilişkili taraflardan/taraflara olan cari hesap hareketlerinin niteliğini, örtülü kazanç aktarımı ve adat (faiz) gereğini değerlendirmek.
Bu ekranda ne yaparsın
Cari hesabın yıl içi hareketlerini ve bakiye yönünü incelersin. İşletmenin ortağa finansman sağladığı (ortaktan alacak) durumlarda adat/faiz hesaplaması yapar, örtülü kâr dağıtımı ve transfer fiyatlandırması riskini değerlendirirsin.
Adım adım
- Cari hesabın dönem boyunca yönünü izle: işletme mi ortağı fonluyor, ortak mı işletmeyi.
- Ortaktan alacak niteliğindeki dönemler için adat (faiz) hesapla (Adatlama modülü).
- Faiz tahakkuk ettirilmemişse örtülü kazanç / transfer fiyatlandırması riskini bulgu olarak yaz.
- Hareketlerin dayanak belgelerini (sözleşme, dekont, karar) incele.
- KDV ve gelir yönünden (adat faizine KDV) etkiyi değerlendir.
Hangi kanıtları toplarsın
- Ortaklar/ilişkili taraf cari hesap ekstreleri
- E-defter/Kebir tarihli hareket dökümü (adat için zorunlu)
- Ödünç sözleşmeleri, genel kurul/yönetim kararları
Sık yapılan hatalar
- Adat hesaplamayı mizanla yapmaya çalışmak (tarihli hareket gerekir).
- Faizsiz ortak finansmanını örtülü kazanç açısından değerlendirmemek.
- Adat faizine KDV boyutunu atlamak.
Bağlantılı ekranlar
Adatlama modülü ile doğrudan çalışır; Kasa ve Bulgular'a bağlanır.
Tamamlanma Durumu
0 / 3 prosedür tamamlandıKaynak Özeti
Demo mizanı üzerinden. Detay görünümü: 1 veri kaynağından gelen 3 denetim detay/örnek satırı saklanmıştır. Ham e-defter veya mizan satırları kalıcı olarak tutulmaz; ayrıntılı test gerektiğinde kullanıcıdan kaynak dosya tekrar alınır.
Mizan / E-Defter Detayları
3 satır gösteriliyor| Kaynak | Dönem | Kayıt Tarihi | Belge Tarihi | Alt Hesap | Borç | Alacak | Bakiye | Belge / Fiş | Açıklama | İşlem |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Mizan
2025 Genel Geçici Mizan (demo).xlsx
|
2025 | 12.09.2024 | - |
Ortaklardan Alacaklar
|
100.000,00 | 0,00 | 100.000,00 |
Fiş: YM-156
|
Ortağa nakit avans | |
|
Mizan
2025 Genel Geçici Mizan (demo).xlsx
|
2025 | 20.05.2024 | - |
Ortaklardan Alacaklar
|
150.000,00 | 0,00 | 150.000,00 |
Fiş: YM-089
|
Ortağa nakit avans | |
|
Mizan
2025 Genel Geçici Mizan (demo).xlsx
|
2025 | 15.01.2024 | - |
Ortaklardan Alacaklar
|
200.000,00 | 0,00 | 200.000,00 |
Fiş: YM-012
|
Ortağa nakit avans |
Adatlama (Adat/Faiz Hesaplaması)
Kasa, ortak/iştirak/bağlı ortaklık cari hesapları, personel alacak-avansları ve benzeri hesaplarda gün esaslı faiz (adat) hesaplaması; ilişkili taraf işlemlerinde örtülü kazanç riskinin değerlendirilmesinde kullanılır. Hesaplama, esas alınan defter türündeki geçerli kaynakların hareketleri üzerinden (kapanış fişi ve mükerrer yüklemeler hariç), her alt hesap (ortak) için ayrı yapılır; hesabın tamamı alt hesap adatlarının toplamıdır.
Gün tabanı: gerçek/gerçek — her gün, ait olduğu takvim yılının gün sayısına (365; artık yılda 366) bölünür. Böylece yıllık emsal faiz oranı tam bir yıl için oranın kendisini verir (artık yılda 366/365 ile yaklaşık %0,27 fazla faiz hesaplanmaz); yıl sonunu aşan dilimler yıllara bölünür. Artık olmayan yıllarda sonuç 365 gün tabanıyla aynıdır.
| Faiz (adat) tutarı | 92.756,71 |
|---|---|
| KDV (%20, emsal bedel — KDVK 1, 27) | 18.551,34 |
| Fatura toplamı (faiz + KDV) | 111.308,05 |
| Kayıt önerisi (faiz yansıtılırsa) | 131 B 111.308,05 / 642 Faiz Gelirleri A 92.756,71, 391 Hesaplanan KDV A 18.551,34 |
| Yansıtılmazsa KV matrahına ilave (KVK 13 örtülü kazanç) | 92.756,71 |
| Yansıtılmazsa KKEG (ortağa yansıtılmayan KDV) | 18.551,34 |
| Dağıtılmış kâr payı (net) / brüt | 111.308,05 / 130.950,65 |
| Kâr payı stopajı (%15, GVK 94/6-b-i) | 19.642,60 |
Faiz ilişkili tarafa fatura edilmemişse: 92.756,71 TL KV matrahına ilave (KVK 13 örtülü kazanç), 18.551,34 TL KDV beyan edilir ve KKEG yazılır; 111.308,05 TL net kâr payı sayılır, brüte iblağ 130.950,65 TL, %15 stopaj 19.642,60 TL (GVK 94/6-b-i). Oran ve vergisel değerlendirme YMM'nin takdirindedir; bu tablo kayıt oluşturmaz.
| Başlangıç Tarihi | Bakiye | Gün | Adat Tutarı |
|---|---|---|---|
| 15.01.2025 | 200.000,00 | 54 | 12.427,40 |
| 10.03.2025 | 120.000,00 | 71 | 9.803,84 |
| 20.05.2025 | 270.000,00 | 46 | 14.291,51 |
| 05.07.2025 | 220.000,00 | 69 | 17.467,40 |
| 12.09.2025 | 320.000,00 | 50 | 18.410,96 |
| 01.11.2025 | 290.000,00 | 61 | 20.355,62 |
| Toplam | 92.756,71 | ||
Genel Değerlendirme
Değerlendirme sürüyor.
Sonuç Kanaati
Henüz sonuç kanaati girilmedi.