331 - Ortaklara Borçlar

Örnek Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş. - 2025
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar · Taslak · Risk: Yüksek (otomatik kural — risk ayarlarını gör/düzenle)
Nasıl yapılır? — Çalışma Kağıdı – Ortaklar / İlişkili Taraf Cari Hesapları

Amaç

Ortaklardan/ortaklara ve ilişkili taraflardan/taraflara olan cari hesap hareketlerinin niteliğini, örtülü kazanç aktarımı ve adat (faiz) gereğini değerlendirmek.

Bu ekranda ne yaparsın

Cari hesabın yıl içi hareketlerini ve bakiye yönünü incelersin. İşletmenin ortağa finansman sağladığı (ortaktan alacak) durumlarda adat/faiz hesaplaması yapar, örtülü kâr dağıtımı ve transfer fiyatlandırması riskini değerlendirirsin.

Adım adım

  1. Cari hesabın dönem boyunca yönünü izle: işletme mi ortağı fonluyor, ortak mı işletmeyi.
  2. Ortaktan alacak niteliğindeki dönemler için adat (faiz) hesapla (Adatlama modülü).
  3. Faiz tahakkuk ettirilmemişse örtülü kazanç / transfer fiyatlandırması riskini bulgu olarak yaz.
  4. Hareketlerin dayanak belgelerini (sözleşme, dekont, karar) incele.
  5. KDV ve gelir yönünden (adat faizine KDV) etkiyi değerlendir.

Hangi kanıtları toplarsın

  • Ortaklar/ilişkili taraf cari hesap ekstreleri
  • E-defter/Kebir tarihli hareket dökümü (adat için zorunlu)
  • Ödünç sözleşmeleri, genel kurul/yönetim kararları

Sık yapılan hatalar

  • Adat hesaplamayı mizanla yapmaya çalışmak (tarihli hareket gerekir).
  • Faizsiz ortak finansmanını örtülü kazanç açısından değerlendirmemek.
  • Adat faizine KDV boyutunu atlamak.

İlgili mevzuat

BDS 550, BDS 240; KVK örtülü kazanç ve transfer fiyatlandırması, KDVK.

Tüm mevzuat rehberi

Bağlantılı ekranlar

Adatlama modülü ile doğrudan çalışır; Kasa ve Bulgular'a bağlanır.

Borç Toplam
0,00
Alacak Toplam
300.000,00
Bakiye
-300.000,00
Güncelleme
02.11.2026

Tamamlanma Durumu

0 / 3 prosedür tamamlandı

Kaynak Özeti

Demo mizanı üzerinden. Detay görünümü: 1 veri kaynağından gelen 1 denetim detay/örnek satırı saklanmıştır. Ham e-defter veya mizan satırları kalıcı olarak tutulmaz; ayrıntılı test gerektiğinde kullanıcıdan kaynak dosya tekrar alınır.

Mizan / E-Defter Detayları

1 satır gösteriliyor
Adat hesabı:
Kaynak Dönem Kayıt Tarihi Belge Tarihi Alt Hesap Borç Alacak Bakiye Belge / Fiş Açıklama İşlem
Mizan
2025 Genel Geçici Mizan (demo).xlsx
2025 03.04.2024 -
Ortaklara Borçlar
0,00 300.000,00 -300.000,00
Fiş: YM-071
Ortaktan borçlanma

Adatlama (Adat/Faiz Hesaplaması)

Kasa, ortak/iştirak/bağlı ortaklık cari hesapları, personel alacak-avansları ve benzeri hesaplarda gün esaslı faiz (adat) hesaplaması; ilişkili taraf işlemlerinde örtülü kazanç riskinin değerlendirilmesinde kullanılır. Hesaplama, esas alınan defter türündeki geçerli kaynakların hareketleri üzerinden (kapanış fişi ve mükerrer yüklemeler hariç), her alt hesap (ortak) için ayrı yapılır; hesabın tamamı alt hesap adatlarının toplamıdır.

Gün tabanı: gerçek/gerçek — her gün, ait olduğu takvim yılının gün sayısına (365; artık yılda 366) bölünür. Böylece yıllık emsal faiz oranı tam bir yıl için oranın kendisini verir (artık yılda 366/365 ile yaklaşık %0,27 fazla faiz hesaplanmaz); yıl sonunu aşan dilimler yıllara bölünür. Artık olmayan yıllarda sonuç 365 gün tabanıyla aynıdır.

Bu hesap için e-defter/Kebir kaynaklı hareket verisi bulunamadı, adat hesaplanamıyor. Mizan yüklemesi adat hesabı için yeterli değildir; e-defter veya Kebir XML yüklemesi gereklidir.

Örtülü Sermaye (KVK 12)

Ortaklardan / ilişkili kişilerden temin edilen borçlar hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte dönem BAŞINDAKİ öz sermayenin üç katını aşarsa aşan kısım örtülü sermayedir; aşan paya isabet eden faiz ve kur farkı KKEG olup dağıtılmış kâr payı sayılır. İlişkili kredi kuruluşu istisnaları ayrıca değerlendirilmelidir.

Dönem içindeki en yüksek borç bakiyesi: 300.000,00 TL (hareket yok; dönem sonu bakiyesi)

Genel Değerlendirme

Değerlendirme sürüyor.

Sonuç Kanaati

Henüz sonuç kanaati girilmedi.

Denetim Prosedürleri

No Prosedür Cevap Denetçi Notu Tamamlandı
1
Hesap hareketlerinin genel kontrolü
Hesabın dönem içindeki borç/alacak hareketleri ve olağandışı işlemler gözden geçirilir.
Öneri: Büyük tutarlı, ters yönlü veya açıklaması zayıf işlemler ayrıca test edilmelidir.
2
Dönem sonu bakiye değerlendirmesi
Hesap bakiyesi mizan ve yardımcı kayıtlarla uyum yönünden değerlendirilir.
Öneri: Bakiye yönü ve tutarı hesabın niteliğiyle uyumlu değilse bulgu oluşturulmalıdır.
3
Vergisel ve denetim riski değerlendirmesi
Hesabın vergi matrahına, beyanlara veya önemli finansal tablo kalemlerine etkisi incelenir.
Öneri: Riskli hesaplarda belge testi, mutabakat ve açıklama çalışması yapılmalıdır.