Örnek Perakende ve Ticaret A.Ş.
Nakit ve alacak yönetimi
İşletme faaliyetlerinden nakit yaratabiliyor mu? Tahsilat süresi ile borç ödeme süresi arasındaki fark ne? Bu sayfa iki soruya defterden cevap arar: kâr ile faaliyetlerden nakdin karşılaştırması (kârlılık ile ödeme gücü ayrı ayrı), nakit dönüşüm süresi (alacak tahsil + stok devir − borç ödeme günü) ve 120 Alıcılar alt hesaplarından müşteri bazında alacak yaşlandırma ve yoğunlaşma. Süreler ay sonu kümülatif bakiyelerden, yıl başından geçen gün sayısıyla hesaplanır; borç ödeme süresinin paydası satışların maliyetidir (alımlar defterden ayrıştırılamaz). Defterde vade bilgisi olmadığından alacak yaşı, faturanın (borç kaydının) belge tarihinden itibaren sayılır. Sonuçlar yorum için başlangıç noktasıdır; hiçbir rakam düzeltilmez.
Hesaplamanın dayanağı (2025-06 sonu bakiyeleri)
| Ticari alacaklar (12) | 0,00 |
| Stoklar (15) | 60.000,00 |
| bunun 159 Verilen sipariş avansları (stok süresine girmez) | 0,00 |
| Ticari borçlar (32) | 0,00 |
| Net satışlar (60–61, yıl başından) | 100.000,00 |
| Satışların maliyeti (62, yıl başından) | 0,00 |
| Gün sayısı (yıl başından) | 181 |
Değerlendirme (2025-06)
- Kârın yalnızca %44'i faaliyetlerden nakde dönüştü (42.200 TL / 95.000 TL); kalan kısım en çok stoklara (60.000 TL) bağlı.
- Hazır değer değişiminin 50 TL kadarı ana hesap sınıflarına dağıtılamadı (dengesiz fişler, nazım veya tek düzen dışı hesap kodları); kalemler bu kadar yaklaşıktır.
- Satışların maliyeti (62) bakiyesi olmadığından borç ödeme ve nakit dönüşüm süresi hesaplanamadı.
Kâr nakde dönüşüyor mu? (2025 ocak – 2025-06 sonu)
| Net kâr (zarar) | 95.000 |
| + Amortisman (nakit çıkışı olmayan gider) | — |
| Müşteri alacakları (12) | — |
| Stoklar (15) | -60.000 |
| Tedarikçi borçları (32) | — |
| Diğer (vergi, avans, peşin ödeme vb.) | 7.200 |
| = Faaliyetlerden nakit | 42.200 |
| Yatırımlar (duran varlık, menkul kıymet) | — |
| Finansman (kredi, ortak, sermaye, kâr payı) | — |
| Sınıflandırılamayan | 50 |
| = Hazır değerlerdeki değişim (10) | 42.250 |
Artı nakit girişi, eksi nakit çıkışıdır: alacak ve stok artışı nakdi azaltır, tedarikçi borcu artışı nakdi korur. Kârın %44'i faaliyetlerden nakde dönüştü. Dolaylı yöntemle ana hesap düzeyinde yaklaşık hesaptır, TMS 7 nakit akış tablosu değildir; açılış fişi hariçtir.
Net kâr ve faaliyetlerden nakit (yıl başından)
Nakit döngüsü eğilimi (gün)
Açık alacak yaşlandırma
120 Alıcılar (30.06.2025)
Alacak yoğunlaşması
Hesaplanamadı: 120 hesabında müşteriler ayrı alt hesaplarda izlenmiyor (en az iki alt hesap gerekir).
Ciro yoğunlaşması
Hesaplanamadı: 120 hesabında müşteriler ayrı alt hesaplarda izlenmiyor (en az iki alt hesap gerekir).
Müşteri bazında alacaklar
| Müşteri | Bakiye | Alacak payı | Ciro payı | Tahsil (gün) | 0-30 gün | 31-60 gün | 61-90 gün | 91-180 gün | 180+ gün | En eski açık (gün) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Alıcılar
120
|
0,00 | — | 100,0% | — |
Tahsil (gün) = bakiye × dönem gün sayısı / dönem içi faturalanan (KDV dahil); müşterinin ortalama ödeme süresine dair kaba göstergedir. Alacak hareketleri en eski borçtan başlayarak kapatılır (FIFO); açılış kaydıyla devreden bakiye açılış tarihinden yaşlandırılır, gerçek yaşı daha eski olabilir. HHI (Herfindahl-Hirschman) = payların karesi toplamı × 10.000; 1.500 üstü orta, 2.500 üstü yüksek yoğunlaşma kabul edilir.