BOBİ FRS’ye Göre Kıdem Tazminatı Karşılığı

BOBİ FRS’ye Göre Kıdem Tazminatı Karşılığı: Hesaplama, Muhasebeleştirme ve Bağımsız Denetim Rehberi

Kıdem tazminatı karşılığı, işletmelerin çalışanlarına geçmiş hizmetleri karşılığında ileride ödemeleri gerekebilecek tutarların finansal tablolarda gösterilmesini sağlayan önemli bir yükümlülüktür. Bu yükümlülüğün yalnızca çalışanların hizmet süreleri ve ücretleri esas alınarak hesaplanması yeterli değildir. İş gücü devir hızı, geçmiş yıllarda gerçekleşen kıdem tazminatı ödemeleri ve işletmenin çalışan yapısı gibi unsurların da değerlendirilmesi gerekir.

Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı (BOBİ FRS), kıdem tazminatı yükümlülüklerini Bölüm 19 kapsamında düzenlemektedir. Standardın yaklaşımı, raporlama dönemi sonunda mevcut yükümlülüğün tahmin edilmesini ve cari döneme ait kıdem tazminatı yükümlülüğünün uygun biçimde muhasebeleştirilmesini gerektirir.

Bu noktada BOBİ FRS uygulamasının, Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) kapsamında uygulanan TMS 19'daki ayrıntılı aktüeryal ölçüm modeliyle aynı olmadığı özellikle belirtilmelidir. BOBİ FRS, kıdem tazminatı yükümlülüğünün ölçümünde kendi hükümlerini esas alan daha basitleştirilmiş bir yaklaşım benimser.

Bununla birlikte basitleştirilmiş hesaplama yaklaşımı, karşılığın gelişigüzel belirlenebileceği anlamına gelmez. İşletmenin çalışan verilerinin doğruluğu, geçmiş dönem gerçekleşmeleri, kullanılan tahmin yönteminin makullüğü ve muhasebe kayıtlarının tutarlılığı önemini korur.

Bu makalede BOBİ FRS kapsamında kıdem tazminatı karşılığının hesaplanması, dönem giderinin belirlenmesi, muhasebeleştirme, ilk uygulama hükümleri, vergi etkileri ve bağımsız denetimde dikkat edilmesi gereken hususlar ele alınmaktadır.

1. BOBİ FRS kapsamında kıdem tazminatı karşılığı ayırmak zorunlu mudur?

BOBİ FRS Bölüm 19'un 19.17 paragrafı, kıdem tazminatı yükümlülüklerinin raporlama dönemi sonu itibarıyla tahmin edilmesini ve cari döneme ilişkin yükümlülüğün muhasebeleştirilmesini düzenlemektedir.

Bu nedenle işletmenin çalışanlarına ilişkin kıdem tazminatı yükümlülüğü bulunması durumunda, yalnızca iş sözleşmelerinin devam ettiği veya henüz ödeme yapılmadığı gerekçesiyle karşılık ayrılmaması doğru değildir.

Burada iki farklı tutarın birbirinden ayrılması gerekir:

Hukuki kıdem tazminatı tutarı: İş sözleşmesinin sona ermesi ve mevzuatta belirtilen hak kazanma koşullarının gerçekleşmesi durumunda ödenecek tazminatın belirlenmesine yöneliktir.

BOBİ FRS kıdem tazminatı karşılığı: Raporlama tarihi itibarıyla çalışanların geçmiş hizmetlerinden kaynaklanan yükümlülüğün finansal tablolarda gösterilmesi amacıyla hesaplanır.

Bu tutarlar aynı olmak zorunda değildir. Finansal raporlama karşılığının belirlenmesinde, standardın öngördüğü tahmin esasları ve işletmenin geçmiş gerçekleşmeleri dikkate alınır.

2. BOBİ FRS'ye göre kıdem tazminatı karşılığı nasıl hesaplanır?

BOBİ FRS 19.17 paragrafı uyarınca kıdem tazminatı yükümlülüklerinin hesaplanmasında iş gücü devir hızı, önceki yıllardaki kıdem tazminatı gerçekleşmeleri ve çalışanların ilgili raporlama dönemine ait kıdeme esas ücretleri dikkate alınır.

Bu düzenleme, hesaplamanın işletmeye özgü veriler üzerinden yapılmasını gerektirir. Çalışan yapısı, personel devir hızı, ücret düzeyi ve geçmiş kıdem tazminatı ödemeleri işletmeden işletmeye değiştiğinden bütün işletmeler için geçerli tek bir tahmin oranı bulunmamaktadır.

2.1. Kıdeme esas ücretin belirlenmesi

Hesaplamanın ilk aşamasında çalışanların raporlama tarihi itibarıyla kıdem tazminatına esas ücretleri belirlenmelidir.

Çalışanların işe giriş tarihleri, hizmet süreleri, ücret bilgileri ve kıdem tazminatına esas alınacak ücret unsurları bordro kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır.

Kıdem tazminatına esas ücretin belirlenmesinde, ilgili mevzuatın koşulları çerçevesinde düzenli ücret ekleri ve para ile ölçülebilen menfaatler de değerlendirilmelidir. Ayrıca kıdem tazminatı tavanı, ilgili hukuki hesaplama esasları doğrultusunda dikkate alınmalıdır.

Özellikle ücret bilgilerinin güncel olmaması, işe giriş tarihlerinin hatalı kaydedilmesi veya çalışan listesinin eksik olması, hesaplanan karşılığın önemli ölçüde yanlış olmasına yol açabilir.

2.2. İş gücü devir hızının dikkate alınması

İş gücü devir hızı, BOBİ FRS kapsamında kıdem tazminatı yükümlülüğünün tahmin edilmesinde dikkate alınması gereken unsurlardan biridir.

Ancak işten ayrılan çalışanların tamamının aynı şekilde değerlendirilmesi doğru değildir. Her işten ayrılma, kıdem tazminatına hak kazanılmasına neden olmaz.

Bu nedenle işletmenin geçmiş çalışan hareketleri incelenirken aşağıdaki hususlar değerlendirilmelidir:

• Kıdem tazminatına hak kazandırmayan nedenlerle işten ayrılan çalışanlar,

• Emeklilik veya diğer nedenlerle kıdem tazminatına hak kazanan çalışanlar,

• İşveren tarafından yapılan fesihler,

• Kıdem tazminatı ödenen diğer ayrılışlar.

İşletmenin geçmiş yıllarda gerçekleşen ayrılışları ve fiilen yaptığı kıdem tazminatı ödemeleri, gelecekteki yükümlülüğün tahmininde kullanılabilecek önemli verilerdir.

Bununla birlikte geçmiş verilerin mekanik biçimde uygulanması yerine, işletmenin faaliyetlerinde, personel politikasında veya çalışan yapısında meydana gelen değişikliklerin de değerlendirilmesi gerekir.

2.3. Geçmiş yıllardaki kıdem tazminatı gerçekleşmeleri

Önceki dönemlerde ayrılan çalışanlara yapılan kıdem tazminatı ödemeleri, tahmin yönteminin oluşturulmasında ve makullüğünün değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Bu kapsamda geçmiş yılların çalışan sayıları, işten ayrılan çalışan sayıları, kıdem tazminatı ödenen kişi sayıları ve fiilen ödenen tutarlar karşılaştırılabilir.

Ancak yalnızca toplam kıdem tazminatı ödemelerinin çalışan sayısına oranlanması, her işletme için yeterli bir tahmin yöntemi oluşturmaz. Çalışanların kıdem dağılımı, ücret seviyeleri ve ayrılış nedenleri de dikkate alınmalıdır.

İşletmenin kullandığı yöntemin hangi verilere dayandığı, tahminlerin nasıl belirlendiği ve önceki dönem sonuçlarıyla ne ölçüde uyumlu olduğu belgelendirilmelidir.

3. Kıdem tazminatı karşılığına ilişkin örnek hesaplama

Bir işletmede raporlama tarihi itibarıyla çalışanların kıdeme esas ücretleri ve hizmet süreleri üzerinden hesaplanan toplam kıdem tazminatı tutarının 1.000.000 TL olduğunu varsayalım.

İşletme, geçmiş yıllardaki çalışan hareketlerini, kıdem tazminatı ödemelerini ve mevcut personel yapısını değerlendirmiş ve hesaplamasında yüzde 80 oranında bir tahmin varsayımı kullanmış olsun.

Bu örnek, tahmin oranının hesaplamaya etkisini açıklamak amacıyla verilmiştir. Yüzde 80, BOBİ FRS tarafından belirlenmiş zorunlu bir oran değildir. Kullanılacak oran veya yöntem, işletmenin kendi verileriyle gerekçelendirilmelidir.

Ayrıca 800.000 TL olarak hesaplanan toplam karşılık, doğrudan cari dönem gideri olarak kabul edilemez. Cari dönem giderinin belirlenmesi için cari döneme ait yükümlülük ile önceki dönemlerden devreden yükümlülük ve dönem içindeki hareketler birlikte değerlendirilmelidir.

4. Toplam karşılık ile cari dönem giderinin ayrıştırılması

BOBİ FRS uygulamasında önemli hususlardan biri, raporlama dönemi sonundaki toplam kıdem tazminatı karşılığı ile cari döneme ait giderin birbirinden ayrılmasıdır.

Yıl sonu itibarıyla hesaplanan toplam karşılık, geçmiş dönemlerde oluşmuş yükümlülükleri de içerir. Bu nedenle toplam karşılığın tamamının cari dönemde giderleştirilmesi, önceki dönemlerden devreden tutarların ikinci kez gider yazılması sonucunu doğurabilir.

Cari döneme ilişkin hesaplamada, ilgili döneme ait yükümlülük ile önceki dönem yükümlülüğü ve dönem içinde yapılan ödemeler birlikte değerlendirilmelidir.

Bu ayrımın doğru yapılması, hem dönem kârının hem de finansal durum tablosundaki yükümlülüğün doğru gösterilmesi açısından önemlidir.

5. BOBİ FRS 19.17A kapsamında diğer gider veya gelir farkı

BOBİ FRS 19.17A paragrafı, kıdem tazminatı yükümlülüğündeki değişimlerin muhasebeleştirilmesinde ayrıca dikkate alınması gereken bir düzenlemedir.

Bu hüküm çerçevesinde, dönem sonu toplam kıdem tazminatı yükümlülüğü ile önceki dönem sonu yükümlülüğü, cari dönem ödemeleri ve cari döneme ait yükümlülük birlikte dikkate alınarak hesaplanan tutar arasındaki fark, ilgili koşullara göre “Esas Faaliyetlerden Diğer Giderler” veya “Esas Faaliyetlerden Diğer Gelirler” kaleminde gösterilir.

5.1. Sayısal örnek

Bir işletmenin kıdem tazminatı karşılığına ilişkin aşağıdaki bilgilere sahip olduğu varsayılsın:

Önceki dönem karşılığı, cari dönem ödemeleri ve cari dönem yükümlülüğü birlikte değerlendirildiğinde:

500.000 − 80.000 + 100.000 = 520.000 TL

Dönem sonu toplam karşılığı 600.000 TL olduğuna göre, iki tutar arasındaki fark:

600.000 − 520.000 = 80.000 TL

Bu örnekte 80.000 TL'lik fark, 19.17A paragrafındaki düzenleme kapsamında değerlendirilir ve niteliğine göre ilgili diğer gider veya gelir kalemine yansıtılır.

Örnekteki rakamlar yalnızca hesaplama mantığını açıklamak amacıyla kullanılmıştır. Gerçek uygulamada dönem içindeki tüm ilgili hareketlerin doğru belirlenmesi gerekir.

Önemli nokta: Cari döneme ait 100.000 TL yükümlülük ile 19.17A kapsamında hesaplanan 80.000 TL fark, farklı nitelikteki kalemlerdir. Bunların tek bir gider tutarı olarak değerlendirilmemesi gerekir.

6. Muhasebe kayıtları nasıl yapılır?

BOBİ FRS kapsamında kıdem tazminatı karşılığının muhasebeleştirilmesinde cari döneme ait gider ile dönem sonu toplam yükümlülüğü arasındaki ilişki dikkate alınmalıdır.

Cari döneme ait kıdem tazminatı gideri için örnek kayıt şu şekildedir:

Gider hesabının seçimi, kıdem tazminatı giderinin ilgili olduğu işletme fonksiyonuna göre yapılmalıdır. Üretim, pazarlama, genel yönetim veya diğer faaliyetlerle ilgili personel giderleri, ilgili fonksiyonun niteliğine uygun şekilde sınıflandırılmalıdır.

Dönem içinde kıdem tazminatı ödenmesi durumunda, ödeme nedeniyle mevcut karşılığın azaltılması gerekir.

Ödeme kaydının genel mantığı şöyledir:

Ödeme tutarı ile mevcut karşılık arasında fark bulunması durumunda, bu farkın niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Dönem sonundaki karşılığın önceki dönem tutarından düşük çıkması hâlinde de ilgili düzeltme veya karşılık iptali kaydı, gerçekleşen durum ve uygulanabilir muhasebe hükümleri çerçevesinde yapılmalıdır.

Muhasebe kayıtlarında temel amaç, hem dönem sonu yükümlülüğünü doğru göstermek hem de cari döneme ait gideri doğru belirlemektir.

7. BOBİ FRS'ye ilk geçişte kıdem tazminatı yükümlülüğü

BOBİ FRS'nin Geçiş Hükümleri bölümünde yer alan 27.8 paragrafı, kıdem tazminatı yükümlülüğünü standarda geçiş sırasında ilk defa finansal tablolarına yansıtacak işletmeler için özel bir kolaylık öngörmektedir.

Bu hüküm kapsamında işletme, geçiş tarihinden önceki raporlama dönemlerine ilişkin toplam kıdem tazminatı tutarını, on yılı geçmemek üzere eşit tutarlarla geçmiş yıllar kârları veya zararları kalemine yansıtabilir.

İlk eşit tutar açılış finansal durum tablosuna alınır. Tahmin edilen toplam yükümlülük ile henüz finansal tablolara yansıtılmamış tutarın dipnotlarda açıklanması gerekir.

Bu düzenleme, BOBİ FRS'yi ilk kez uygulayan işletmeler bakımından önemlidir. Ancak 27.8 paragrafındaki kolaylık, her raporlama döneminde yeniden kullanılabilen genel bir kıdem tazminatı hesaplama yöntemi değildir; standarda ilk geçişle bağlantılı özel bir hükümdür.

İlk uygulamada özellikle şu hususlar kontrol edilmelidir:

• İşletmenin geçiş öncesinde kıdem tazminatı karşılığını finansal tablolarına alıp almadığı,

• Geçiş hükmünden yararlanma koşullarının bulunup bulunmadığı,

• Açılış finansal durum tablosuna yansıtılacak tutar,

• Henüz finansal tablolara alınmamış yükümlülüğün dipnotlarda açıklanması,

• İlk geçiş uygulaması ile sonraki dönemlerin olağan hesaplamalarının birbirinden ayrılması.

İlk geçiş kolaylığının uygulanıp uygulanmadığı, işletmenin açılış finansal durum tablosu ve ilgili açıklamaları incelenerek doğrulanmalıdır.

8. BOBİ FRS ile TMS 19 arasındaki farklar

Kıdem tazminatı karşılığının hesaplanmasında BOBİ FRS ile TMS 19 arasındaki temel fark, ölçüm yaklaşımından kaynaklanmaktadır.

BOBİ FRS Bölüm 19, kıdeme esas ücretler, iş gücü devir hızı ve geçmiş kıdem tazminatı gerçekleşmeleri üzerinden daha basitleştirilmiş bir tahmin yaklaşımı benimser.

TMS 19 ise tanımlanmış fayda yükümlülüğünün ölçümünde daha kapsamlı aktüeryal varsayımlar ve öngörülen yükümlülük yöntemini esas alır.

BOBİ FRS'nin daha basit bir ölçüm yaklaşımı benimsemesi, hesaplamanın dayanaklarının belgelendirilmesi gereğini ortadan kaldırmaz. İşletmenin kullandığı tahmin yöntemi, ilgili çalışan verileri ve geçmiş gerçekleşmelerle desteklenmelidir.

Aynı şekilde TMS 19'un gelecekteki ücret artışları, iskonto ve aktüeryal yeniden ölçümlerle ilgili hükümleri, BOBİ FRS hesaplamasına doğrudan aktarılmamalıdır. Öncelikle işletmenin uyguladığı raporlama çerçevesi belirlenmeli ve ilgili standardın kendi hükümleri esas alınmalıdır.

9. Vergi mevzuatı açısından kıdem tazminatı karşılığı

Finansal raporlama amacıyla ayrılan kıdem tazminatı karşılığı ile vergi matrahının hesaplanmasında indirilebilecek gider tutarı aynı olmak zorunda değildir.

Çalışmaya devam eden personel için muhasebe kayıtlarında giderleştirilen kıdem tazminatı karşılığının, vergi matrahından otomatik olarak indirilebileceği kabul edilmemelidir.

Vergi uygulamasında, özellikle kıdem tazminatına hak kazanılması ve ödemenin gerçekleşmesiyle ilgili koşullar ayrıca değerlendirilmelidir.

İş sözleşmesinin kıdem tazminatına hak kazandıracak şekilde sona erdiği ancak ödemenin henüz yapılmadığı durumlarda da giderin hangi dönemde indirilebileceği konusu önem taşır. Gelir İdaresinin özelge yaklaşımında ve bazı yargı kararlarında fiilî ödeme koşuluna önem verilmektedir.

Bu nedenle kıdem tazminatı karşılığına ilişkin vergi uygulamasında şu unsurlar birlikte ele alınmalıdır:

• Muhasebeleştirilen karşılığın tutarı,

• İş sözleşmesinin sona erip ermediği,

• Çalışanın kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığı,

• Fiilî ödeme tarihi,

• Önceki dönemlerde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınan tutarlar.

Finansal raporlama giderinin vergi matrahından indirilemediği durumlarda, ilgili tutarın vergi hesabındaki düzeltmesi yapılmalıdır. Ödeme yapılan sonraki dönemde ise daha önce KKEG olarak dikkate alınan tutarların mükerrer gider veya indirim yaratmamasına dikkat edilmelidir.

Vergi uygulamasında nihai değerlendirme, işletmenin somut koşulları, yürürlükteki mevzuat ve ilgili idari veya yargısal yaklaşım dikkate alınarak yapılmalıdır.

10. BOBİ FRS kapsamında ertelenmiş vergi etkisi

Kıdem tazminatı karşılığının finansal tablolarda muhasebeleştirilmesi ile vergi matrahından indirilebileceği dönem farklı olduğunda, muhasebe değeri ile vergi değeri arasında geçici fark ortaya çıkabilir.

Bu farkın ertelenmiş vergi bakımından değerlendirilmesi, işletmenin uyguladığı BOBİ FRS hükümleri çerçevesinde yapılmalıdır.

Örneğin, kıdem tazminatı karşılığının finansal raporlama amacıyla giderleştirildiği ancak vergi mevzuatına göre indirimin daha sonraki bir dönemde gerçekleşebildiği durumda, indirilebilir geçici fark oluşması söz konusu olabilir.

Bununla birlikte her kıdem tazminatı karşılığı için otomatik olarak ertelenmiş vergi varlığı kaydedilmesi doğru değildir. Öncelikle yükümlülüğün vergi değeri belirlenmeli, farkın hangi dönemde ve hangi koşullarda vergi matrahını etkileyeceği incelenmeli ve ilgili standardın muhasebeleştirme koşulları değerlendirilmelidir.

Hesaplamada uygulanabilir vergi oranı, indirimin gerçekleşmesinin beklendiği dönem ve ertelenmiş vergi varlığının muhasebeleştirilmesine ilişkin koşullar dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle kıdem tazminatı karşılığı, vergi düzeltmeleri ve ertelenmiş vergi kayıtları birbirinden bağımsız işlemler olarak değil, aynı yükümlülüğün farklı raporlama boyutları olarak ele alınmalıdır.

11. Bağımsız denetimde kıdem tazminatı karşılığının incelenmesi

Kıdem tazminatı karşılığı, tahminlere dayanması ve çalışan verileriyle doğrudan ilişkili olması nedeniyle bağımsız denetimde dikkatle incelenmesi gereken kalemlerden biridir.

Denetçinin amacı yalnızca hesaplamanın aritmetik doğruluğunu kontrol etmek değildir. Kullanılan verilerin tamlığı, tahmin yönteminin makullüğü, muhasebe kayıtlarının doğruluğu ve finansal tablo sunumunun ilgili standarda uygunluğu da değerlendirilmelidir.

11.1. Çalışan verilerinin doğrulanması

Çalışan listesi bordro kayıtlarıyla karşılaştırılmalı; işe giriş tarihleri, ücretler, hizmet süreleri ve çalışan sayıları test edilmelidir.

Hesaplamaya alınmayan çalışanlar, mükerrer kayıtlar ve hatalı ücret bilgileri araştırılmalıdır.

11.2. Hesaplama yönteminin incelenmesi

İşletmenin kıdeme esas ücreti nasıl belirlediği ve toplam yükümlülüğü hangi yöntemle tahmin ettiği anlaşılmalıdır.

Kullanılan yöntem, BOBİ FRS'nin ilgili hükümleriyle karşılaştırılmalı ve hesaplamanın dayanakları incelenmelidir.

11.3. İş gücü devir hızının test edilmesi

Kullanılan tahmin oranları, geçmiş yıllardaki çalışan ayrılışları ve kıdem tazminatı ödemeleriyle karşılaştırılmalıdır.

Önemli sapmalar varsa bunların nedenleri araştırılmalı ve tahminlerin işletmenin mevcut personel yapısını yansıtıp yansıtmadığı değerlendirilmelidir.

11.4. Dönemler arası mutabakat

Açılış karşılığı, cari dönem yükümlülüğü, yapılan ödemeler, karşılık iptalleri, 19.17A kapsamında değerlendirilen farklar ve kapanış karşılığı arasında mutabakat kurulmalıdır.

Bu mutabakat, hem dönem sonu yükümlülüğünün hem de cari dönem giderlerinin doğru hesaplanıp hesaplanmadığının değerlendirilmesine yardımcı olur.

11.5. Vergi ve ertelenmiş vergi kontrolleri

Muhasebe gideri ile vergi matrahı arasındaki farklar incelenmeli; KKEG düzeltmeleri, sonraki dönemlerde yapılan ödemeler ve ertelenmiş vergi hesaplamaları kontrol edilmelidir.

Önceki dönemlerde vergi matrahına eklenmiş tutarların sonraki dönemlerde mükerrer indirim yaratmaması da değerlendirilmelidir.

11.6. Finansal tablo sunumu

Karşılığın finansal durum tablosunda uygun şekilde sınıflandırıldığı, giderlerin ilgili işletme fonksiyonlarına doğru dağıtıldığı ve önemli tahminlerin gerektiğinde açıklandığı doğrulanmalıdır.

Denetim dosyasında yalnızca işletme tarafından hazırlanan hesaplama tablosunun bulunması yeterli olmayabilir. Hesaplamanın dayanakları, kullanılan verilerin kaynağı, varsayımların gerekçeleri ve denetçinin yaptığı kontroller de belgelendirilmelidir.

12. Uygulamada sık karşılaşılan hatalar

BOBİ FRS kapsamında kıdem tazminatı karşılığının hesaplanmasında aşağıdaki hatalarla karşılaşılabilir:

1. Karşılık ayırmamak: Ödeme henüz gerçekleşmediği için yükümlülüğün finansal tablolara alınmaması.

2. TMS 19 modelini aynen uygulamak: BOBİ FRS'nin kendi ölçüm hükümleri yerine gelecekteki ücret artışları ve iskonto esaslarına dayanan farklı bir model kullanmak.

3. İş gücü devir hızını belgesiz belirlemek: İşletmeye özgü geçmiş verilerle desteklenmeyen tahmin oranları kullanmak.

4. Toplam karşılığı cari dönem gideri saymak: Önceki dönem yükümlülüğünü ve dönem içi hareketleri dikkate almadan kapanış tutarının tamamını giderleştirmek.

5. 19.17A paragrafını göz ardı etmek: Dönem sonu toplam yükümlülüğü ile önceki dönem yükümlülüğü ve cari dönem hareketleri arasındaki farkı uygun biçimde değerlendirmemek.

6. Çalışan verilerini doğrulamamak: Eksik çalışan listesi, hatalı işe giriş tarihi veya yanlış ücret bilgileriyle hesaplama yapmak.

7. İlk geçiş hükümlerini dikkate almamak: BOBİ FRS'nin ilk uygulanması sırasında 27.8 paragrafının işletme açısından uygulanabilirliğini incelememek.

8. Vergi uygulamasını göz ardı etmek: Finansal raporlama giderini otomatik olarak vergi matrahından indirilebilir kabul etmek.

9. Ertelenmiş vergiyi otomatik kaydetmek: Geçici farkın niteliğini ve ilgili standardın muhasebeleştirme koşullarını incelemeden ertelenmiş vergi varlığı oluşturmak.

Bu hataların önlenmesi için hesaplama yönteminin, veri kaynaklarının, muhasebe kayıtlarının ve vergi düzeltmelerinin birbiriyle tutarlı olması gerekir.

Sonuç

BOBİ FRS kapsamında kıdem tazminatı karşılığı, çalışanların geçmiş hizmetlerinden kaynaklanan yükümlülüğün raporlama tarihi itibarıyla tahmin edilmesini gerektirir. Standardın 19.17 paragrafı uyarınca hesaplamada iş gücü devir hızı, önceki yıllardaki kıdem tazminatı gerçekleşmeleri ve çalışanların ilgili döneme ait kıdeme esas ücretleri dikkate alınmalıdır.

Bununla birlikte hesaplama süreci yalnızca toplam karşılığın belirlenmesiyle tamamlanmaz. Cari döneme ait yükümlülüğün ayrıştırılması, 19.17A kapsamında diğer gider veya gelir kaleminde gösterilecek farkın belirlenmesi ve dönem içindeki ödemelerin muhasebeleştirilmesi de önem taşır.

BOBİ FRS'nin kıdem tazminatı ölçüm yaklaşımı, TMS 19'un ayrıntılı aktüeryal modelinden farklıdır. Bu nedenle işletmenin uyguladığı finansal raporlama çerçevesi doğru belirlenmeli ve ilgili standardın kendi hükümleri esas alınmalıdır.

İlk kez BOBİ FRS uygulayan işletmeler bakımından 27.8 paragrafındaki geçiş kolaylığı ayrıca değerlendirilmelidir. Vergi uygulamasında ise muhasebe gideri ile vergi matrahından indirilebilecek tutar arasındaki farklar incelenmeli; KKEG ve ertelenmiş vergi kayıtları uygun biçimde ele alınmalıdır.

Sonuç olarak, doğru bir BOBİ FRS kıdem tazminatı uygulaması; çalışan verilerinin doğruluğu, makul tahmin yöntemi, dönemler arası mutabakat, ilgili gider ve gelirlerin uygun sınıflandırılması, vergi etkilerinin değerlendirilmesi ve denetlenebilir belgelendirme unsurlarının birlikte ele alınmasına dayanır.