Yurt İçi ve Yurt Dışındaki Varlıkların Ekonomiye Kazandırılmasına İlişkin Yeni Düzenleme
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No:1) ile kamuoyunda "Varlık Barışı" olarak bilinen uygulamanın usul ve esasları ayrıntılı olarak belirlenmiştir. Düzenleme, 7582 sayılı Kanun ile Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen Geçici 19 uncu madde kapsamında hazırlanmıştır.
Bu düzenleme sayesinde;
- Yurt dışında bulunan para ve finansal varlıklar Türkiye'ye getirilebilecek,
- Türkiye'de bulunmasına rağmen işletme kayıtlarında yer almayan varlıklar kayıt altına alınabilecek,
- Belirlenen şartların yerine getirilmesi halinde bildirilen varlıklar nedeniyle vergi incelemesi yapılmayacaktır.
Ancak uygulamanın avantajlarından yararlanabilmek için tebliğde öngörülen şartlara eksiksiz uyulması büyük önem taşımaktadır.
Varlık Barışı Kapsamına Giren Varlıklar Nelerdir?
Düzenleme oldukça geniş bir kapsama sahiptir.
Bildirime konu edilebilecek başlıca varlıklar şunlardır:
- Türk Lirası
- Döviz
- Altın
- Menkul kıymetler
- Hisse senetleri
- Tahvil
- Eurobond
- Yatırım fonları
- Diğer sermaye piyasası araçları
Taşınmazlar ise doğrudan kapsamda değildir. Ancak taşınmazların satılarak kapsama giren varlıklara dönüştürülmesi halinde uygulamadan yararlanılması mümkündür.
Kimler Yararlanabilir?
Düzenlemeden;
- Gerçek kişiler,
- Şirketler,
- Gelir vergisi mükellefleri,
- Kurumlar vergisi mükellefleri,
- Hatta bazı durumlarda vergi mükellefi olmayan kişiler dahi yararlanabilmektedir.
Bu yönüyle oldukça geniş kapsamlı bir uygulama söz konusudur.
Bildirim Süresi Ne Zamana Kadar?
Tebliğe göre;
4 Haziran 2026 – 31 Temmuz 2027
tarihleri arasında banka veya aracı kurumlara bildirim yapılabilecektir. Sürenin kaçırılması halinde uygulamadan yararlanmak mümkün olmayacaktır.
Vergi Oranı Yüzde Kaç?
Yeni düzenlemede temel vergi oranı %5 olarak belirlenmiştir.
Ancak önemli bir teşvik mekanizması getirilmiştir.
Bildirilen varlıkların belirli sürelerle;
- Vadeli mevduatta,
- Devlet İç Borçlanma Senetlerinde,
- Kira sertifikalarında,
- Girişim sermayesi yatırım fonlarında
tutulacağının taahhüt edilmesi halinde vergi oranı düşmektedir.
|
Taahhüt Süresi |
Vergi Oranı |
|
5 yıl |
%0 |
|
4 yıl |
%1 |
|
3 yıl |
%2 |
|
2 yıl |
%3 |
|
1 yıl |
%4 |
Böylece uzun vadeli yatırım yapan mükellefler için vergi yükü önemli ölçüde azaltılmıştır.
Yurt Dışındaki Varlıklar Ne Zaman Türkiye'ye Getirilmelidir?
En çok dikkat edilmesi gereken hususlardan biri budur.
Bildirim yapıldıktan sonra;
iki ay içerisinde
varlıkların Türkiye'deki banka veya aracı kurum hesaplarına transfer edilmesi gerekmektedir.
Bu süre kaçırılırsa uygulamanın sağladığı avantajlar kaybedilebilecektir.
Vergi İncelemesi Yapılmayacak mı?
Kamuoyunda en fazla merak edilen konu budur.
Kanun, bildirilen varlıklara ilişkin olarak vergi incelemesi yapılmayacağını öngörmektedir.
Ancak bu koruma otomatik değildir.
Aşağıdaki şartların birlikte sağlanması gerekir:
- Bildirimin süresinde yapılması,
- Verginin zamanında ödenmesi,
- Yurt dışındaki varlıkların iki ay içinde Türkiye'ye getirilmesi,
- Defter kayıtlarının usulüne uygun yapılması,
- Pasifte özel fon hesabının oluşturulması,
- Fon hesabının iki yıl boyunca işletmeden çekilmemesi,
- Taahhüt verilmişse buna uyulması.
Vergi İncelemesi Başladıktan Sonra Bildirim Yapılabilir mi?
Hayır.
Tebliğe göre;
- Vergi incelemesine başlanıldıktan,
- Takdir komisyonuna sevk gerçekleştirildikten
sonra yapılan bildirimler inceleme korumasından yararlanamaz.
Bu nedenle uygulamadan faydalanmayı düşünen mükelleflerin son ana kadar beklememeleri önemlidir.
Muhasebe Kayıtları Nasıl Yapılacak?
Bilanço esasına göre defter tutan işletmeler;
bildirilen varlıkları aktiflerine alırken pasifte özel fon hesabı oluşturacaktır.
Bu fon;
- sermayenin bir unsuru sayılacak,
- iki yıl boyunca işletmeden çekilemeyecek,
- sermayeye ilave dışında başka amaçla kullanılamayacaktır.
Dolayısıyla muhasebe kayıtlarının doğru yapılması uygulamanın en önemli şartlarından biridir.
Taahhüt Şartına Uyulmazsa Ne Olur?
İndirimli vergi oranından yararlanabilmek için verilen taahhütlerin ihlal edilmesi halinde;
- eksik alınan vergi,
- gecikme faizi ile birlikte tahsil edilir.
Her ne kadar vergi ziyaı cezası uygulanmayacak olsa da, vergi avantajı tamamen ortadan kalkacaktır.
Mükellefler Nelere Dikkat Etmeli?
Varlık Barışı başvurusu yapılmadan önce şu hususlar mutlaka değerlendirilmelidir:
- Bildirilecek varlıkların kapsamı doğru belirlenmeli.
- Bildirim tarihleri kaçırılmamalı.
- Vergi avantajı sağlayacak taahhüt seçeneği analiz edilmeli.
- Muhasebe kayıtları doğru oluşturulmalı.
- Fon hesabı şartlarına dikkat edilmeli.
- Varlıkların Türkiye'ye transfer süresi geçirilmemeli.
- Devam eden veya planlanan vergi incelemeleri yönünden hukuki durum ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç ve Değerlendirme
2026 yılında yürürlüğe giren yeni Varlık Barışı düzenlemesi, önceki uygulamalardan farklı olarak standart %5 vergi oranı, yatırım taahhüdüne bağlı vergi indirimi, iki yıllık fon hesabı zorunluluğu ve şartlı vergi incelemesi koruması gibi önemli yenilikler içermektedir.
Bu nedenle uygulama yalnızca bir bildirim süreci olarak görülmemeli; vergi, muhasebe ve finansman boyutları birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle yüksek tutarlı varlıklara sahip gerçek ve tüzel kişilerin, başvuru öncesinde mali müşavirleri veya yeminli mali müşavirlerinden profesyonel destek almaları, ileride ortaya çıkabilecek hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.