Mükelleflerin ve vergi sorumlularının vergi durumları ve vergi uygulamaları bakımından, kendilerince açık olmayan ve tereddüt ettikleri konular hakkında yetkili makamlardan yazılı olarak açıklama talebinde bulunmaları üzerine yetkili makamlarca kendilerine verilen yazılı görüşe “Mukteza” veya “Özelge” denilmektedir.
16.01.2010 tarih ve 27464 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 395 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile; mükellef ve vergi sorumlularının açıklama talebinde bulunmaları üzerine idarenin vereceği yazılı cevaplara (özelgelere) ilişkin başvurunun nereye yapılacağı, yetkili makamın neresi olduğu, özelge talebinin hangi konuları kapsadığı gibi hususlara açıklık getirilmektedir.
1. Özelge Talebinde Bulunabilecekler
Mükellefler ile vergi sorumluları, bunların mirasçıları, yetki belgesine sahip kanuni temsilcileri veya vekilleri özelge talebinde bulunabileceklerdir.
Odalar ve birlikler gibi mesleki kuruluşlar, üyelerine bildirmek üzere özelge talebinde bulunamayacak olup, talebin üyelerin kendileri tarafından yapılması gerekmektedir.
2. Özelge Tayininde Yetkili Makam
Mükellefler özelge talebinde bulunmak için, Vergi Dairesi Başkanlıklarına, Vergi Dairesi Başkanlığı bulunmayan illerde ise Defterdarlıklara başvuracaklardır.
Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan Özelge talebinde bulunulmayacaktır.
3. Özelge Talep Formu
Özelge talepleri, GİB’in resmi web sitesinde yer alan ve bir örneğine de bu sirküler ekinde yer verilen "Özelge Talep Formu" kullanılmak suretiyle yapılacaktır.
Söz konusu form kullanılmaksızın yapılacak özelge talepleri kabul edilmeyecektir.
4. Özelge Kapsamında Değerlendirilmeyecek Hususlar
- Vergi Usul Kanununun 120 nci maddesine göre vergi hataları ile ilgili yapılan düzeltme talepleri ve anılan Kanunun 124 üncü maddesine göre Maliye Bakanlığınca incelenecek olan şikayet yoluyla müracaat talepleri,
- Başkalarının vergi durumları hakkında bilgi ve izahat talepleri,
- Yargıya intikal etmiş olaylara ilişkin özelge talepleri,
- Hakkında vergi incelemesi yapılmakta olan mükelleflerce veya vergi sorumlularınca incelemeye konu olan işlemlerle ilgili özelge talepleri,
- Somut bir olaya dayanmayan, teorik hususlara ilişkin bilgi ve izahat talepleri,
- Mücbir sebep hali ilanı, vergi borçlarının terkini, belge düzenine ilişkin yetkilerin kullanılması gibi kanunlarla uygulamanın tespitine dair Maliye Bakanlığına yetki verilen konulara ilişkin talepler
ile
- Mükellefler ve vergi sorumluları tarafından sözlü ya da yazılı olarak veya internet aracılığıyla, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun veya 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu uyarınca yapılan talepler,
özelge kapsamında değerlendirilmeyecektir.
5. Özelgenin Geçerliliği
Yetkili mercilerce verilen özelge, özelgenin talep edildiği ilgili vergilendirme döneminde yürürlükte olan kanunlar çerçevesinde geçerlidir.
Ayrıca, olayın gerçek mahiyetinin mükellifin özelge talebinde belirttiği hususlardan farklı olduğunun anlaşılması durumunda ve Özelge Talep Formunun ve ekinde yer alan bilgilerin gerçeği yansıtmadığının tespiti durumunda verilmiş olan özelge geçersiz olacaktır.
6. Özelgenin Hukuki Sonuçları
Vergi Usul Kanununun 369 uncu maddesinde, yetkili makamların mükellefin kendisine yazı ile yanlış izahat vermiş olmaları vergi cezası kesilmeyecek hallerden biri olarak sayılmış, 413 üncü maddesinde de alacakları cevaplara göre hareket eden mükelleflerin bu hareketleri cezayı gerektirse dahi ceza kesilmeyeceği belirtilmiştir.
Buna göre, kendisine verilen özelgeye uygun hareket eden mükellef veya vergi sorumlusuna, bu hareketleri cezayı gerektirse dahi ceza kesilmeyecektir. Ancak, mükelleflere tanzim edilen özelgelere göre yapılacak tarhiyatlarda gecikme faizi uygulanabilecektir.
Öte yandan, özelge, yetkili makamlarca verildiği tarihten önce gerçekleştirilen işlemlerden dolayı vergi cezası kesilmesini engellememektedir.